Nhận diện sớm, phòng ngừa chủ động – chung tay đẩy lùi tội phạm lừa đảo trên không gian mạng

Trước diễn biến ngày càng tinh vi, phức tạp của tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đặc biệt trên không gian mạng, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 30/CT-TTg ngày 30/7/2026 về tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh, xử lý hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong tình hình mới. Chỉ thị đặt ra yêu cầu tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, chủ động nhận diện thủ đoạn và xây dựng môi trường số an toàn cho người dân, tổ chức và doanh nghiệp.

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, thương mại điện tử, thanh toán trực tuyến và các nền tảng mạng xã hội, phương thức, thủ đoạn của tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản cũng liên tục thay đổi. Các đối tượng không chỉ hoạt động trong phạm vi địa bàn mà còn có thể tổ chức theo đường dây, liên tỉnh, xuyên quốc gia, lợi dụng không gian mạng và công nghệ cao để tiếp cận, tạo lòng tin và chiếm đoạt tài sản của nạn nhân.
Theo Chỉ thị số 30/CT-TTg, một trong những yêu cầu quan trọng là tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao nhận thức và kỹ năng nhận diện, phòng ngừa tội phạm cho Nhân dân. Nội dung cảnh báo cần được đổi mới, kịp thời cập nhật các phương thức, thủ đoạn mới, đặc biệt là lừa đảo trực tuyến; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nền tảng số, mạng xã hội và các phương tiện thông tin đại chúng để cảnh báo nhanh, rộng đến người dân.

Infographic tuyên truyền các nội dung trọng tâm về phòng ngừa, đấu tranh với hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Chỉ thị số 30/CT-TTg ngày 30/7/2026; đồng thời khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác, xác minh thông tin, bảo mật dữ liệu cá nhân và không chuyển tiền khi chưa kiểm chứng.

Infographic tuyên truyền về Chỉ thị 30/CT-TTg cảnh báo nhiều hình thức lừa đảo mà người dân cần đặc biệt cảnh giác. Trong đó, các đối tượng có thể giả danh cơ quan, tổ chức, cá nhân có uy tín như Công an, Tòa án, Viện kiểm sát, ngân hàng hoặc cơ quan nhà nước để gây áp lực, yêu cầu cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền.

Bên cạnh đó là các thủ đoạn thông báo trúng thưởng, quà tặng, khuyến mại nhưng yêu cầu nạn nhân đóng phí; mời gọi đầu tư, kinh doanh, tiền ảo, đa cấp với cam kết lợi nhuận cao; lừa đảo thông qua mua bán hàng hóa, dịch vụ trực tuyến; lợi dụng tình cảm, hẹn hò trực tuyến để tạo lòng tin rồi yêu cầu chuyển tiền; hoặc giả danh nhà tuyển dụng, đưa ra những lời mời việc làm hấp dẫn nhưng sau đó yêu cầu người tìm việc nộp tiền, cung cấp thông tin hoặc thực hiện các giao dịch bất thường.

Đáng chú ý, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, các đối tượng có thể kết hợp nhiều thủ đoạn cùng lúc, khiến việc nhận diện trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, việc nâng cao kỹ năng phòng ngừa và hình thành thói quen kiểm chứng thông tin là yêu cầu cần thiết đối với mỗi người dân.

Để hạn chế nguy cơ trở thành nạn nhân, người dân cần nâng cao cảnh giác và thực hiện các nguyên tắc cơ bản.

Thứ nhất, luôn cảnh giác trước các cuộc gọi, tin nhắn, email hoặc yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mã PIN.

Thứ hai, kiểm tra, xác minh thông tin thông qua các kênh chính thức trước khi thực hiện giao dịch hoặc chuyển tiền.

Thứ ba, bảo mật thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP và tuyệt đối không cung cấp cho người khác dưới bất kỳ hình thức nào.

Thứ tư, không chuyển tiền khi chưa xác minh rõ danh tính người nhận, mục đích giao dịch và tính chính thống của yêu cầu.

Thứ năm, thường xuyên cập nhật cảnh báo từ các cơ quan chức năng, cơ quan báo chí và các kênh thông tin chính thống để kịp thời nhận diện thủ đoạn mới.

Thứ sáu, tố giác kịp thời khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo hoặc nghi ngờ mình, người thân có nguy cơ trở thành nạn nhân, qua đó góp phần hỗ trợ cơ quan chức năng ngăn chặn và xử lý hành vi vi phạm.

Phòng, chống lừa đảo chiếm đoạt tài sản không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà cần sự tham gia chủ động của toàn xã hội. Chỉ thị số 30/CT-TTg yêu cầu các bộ, ngành, địa phương xác định công tác phòng ngừa, đấu tranh, xử lý hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, gắn với bảo đảm an ninh, trật tự và phát triển kinh tế – xã hội.

Cùng với việc tăng cường quản lý nhà nước trong các lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ như viễn thông, ngân hàng, trung gian thanh toán, thương mại điện tử, đầu tư, bảo hiểm, du lịch và việc làm, các cơ quan chức năng cũng được yêu cầu nâng cao hiệu quả phối hợp trong xác minh, ngăn chặn dòng tiền, truy vết và thu hồi tài sản bị chiếm đoạt theo quy định pháp luật.

Mỗi người dân cần chủ động trang bị kiến thức, hình thành thói quen “dừng lại – kiểm tra – xác minh” trước những yêu cầu bất thường trên môi trường số. Không chia sẻ thông tin nhạy cảm, không vội vàng chuyển tiền và kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn chính là những biện pháp thiết thực góp phần bảo vệ tài sản của bản thân, gia đình và cộng đồng.

BBT